Una moyadura nes fiestes de Granda

XOSÉ LLUIS CAMPAL FERNÁNDEZ
Una moyadura nes fiestes de Granda

Aficionáu al romance asonante de llargu recorríu, l'escritor xixonés Francisco González Prieto remembró na poesía entitulada 'La fiesta de Sant'Ana' (espublizada'l 6 de xunetu de 1929 en 'El Pueblo', de Llanes) los intríngulis d'una romería tradicional, nesti casu la de Granda. L'esquema ye asemeyáu al d'otres composiciones del autor: un personaxe pon a otru al corriente d'un casu que-y asocediera, polo qu'el diálogu que s'establez ente ambos ye namái'l pretestu pa qu'un de los intervinientes facilite que l'auténticu protagonista -equí Pachín, acompañáu de dos collacios- cunte la hestoria y faiga una descripción ocurrente de les cellebraciones lúdiques que se daben nel mediu rural (baille, xinta y bebida) y de les táutiques de cortexu (con enclín nel significáu floral), pero ensin dexar de tocar, de pasada, asuntos graves como la murnia que produz el directoriu o dictadura de Primo de Rivera.

Ésti ye'l conteníu completu de la pieza de 137 versos orixinal de Pachu'l Péritu:

-¿Cayesti al agua, Pachín?

¿Cómo tas tan remoyáu?

-Vengo de la romería.

-Pos hebo troníu i ñubláu.

-¡Ai, Xuan, si vies qué folixa!,

desque 'ncomenzó'l chubascu,

como si viniés el cólere,

hebo pa toos fumiazu.

Llegamos pe la tardica

a les cuatro menos cuartu,

Romeru, Agustín i yo

n'un coche destartaláu.

Bebiemos cerveza i sidre

antes de vesitá'l Santu,

y anduviemos pel conceyu,

que taba cuasi 'spobláu.

¡Qué diferencia! Otros años

había un xentíu bárbaru,

pos la romería de Granda

facíase día de campu.

Agora como no hai mozos,

i ta'l pueblu atosigáu

con guerra, luto i gabeles,

falta'l humor.

-Non ye 'strañu.

-Pero si non fos pol agua

xúrote qu'hubiés bailáu

la jota i el xiringüelu,

los valsies i el zapatiáu.

En cuantiques que llegamos

toviemos un gran hallazgu:

tres moces como tres flores,

malva, 'liotropu i xeraniu.

Una yera Mariyina

la de Begoña (el mio barriu),

melguerina ella i graciosa,

con cutre finu i bon palmu.

Presentación y Maruxa

rinse, porque'l mio paisanu

a la fía de Carrió

féxoi l'amor pe lo altu.

Agustín ye falatible,

buen mozu elli, americanu.

I en preba de destinción,

Presenta dioi un xeraniu.

Prendiólu de la solapa

como si fos relicariu,

con un de 'liotropu,

i ansí púnxose mui anchu.

Elles tríen malva rial,

que tien el senificáu

de que son tienres i fines,

d'amable i sabrosu tratu.

Dempués que'n conversación

toviemos un bon pedazu,

despidiérense corteses

i dexánonmos en blancu.

Entamamos de sorber

pa facer boca y, de pasu,

fuimos al corru a bailar,

mas llevámonos bon chascu.

Taba 'llí'l del organiellu

dando pa 'riba i pa 'baxu,

i al son son de la tonada

valsiaben coyíos del brazu.

Pero, amigu, al rellampíu,

paró'l son, vieno'l ñubladu

con un truenu d'a palenque

que 'stremeciomos el cuayu.

Arremolináu'n celaxe

un Ñuberu esparrangadu

co la manguera del riegu

xiró per tou'l sembráu.

¿Non ves cómo los pitinos

cuando fuxen del milanu

cuerren tres de les gallines

cudiando ponese a salvu?

Pos ansina, a carrenderes,

en menos que canta un gallu,

guarecióse 'nes barraques

la xente que taba'n campu.

Pero'l llenzu rezumía,

i como taba 'sgonciáu,

yera com'un cribu i 'chaba

per cada gotera un cañu.

Desque medio abocanó,

saliemos del furagayu

i miercamos dos llangostes

pa dir matar el secañu.

Agustín, Oscar i yo,

Romeru, Acebal y Blancu,

metiémonos en llagar

de Carrió, i hebo fartazu.

Taba Isidorín Quirós,

qu'al entrar purriómi un vasu,

i espachurré los mariscos

mientres 'chábamos un tragu.

El mio tocayu Carrió,

cortés, espléndidu y francu,

enllenómos el botiellu

de sidre, vasu tres vasu.

Unes rebanaes de pan

baxaron del someráu,

pa 'compangar con llangosta

que colaba pel gaznatu.

A la salú de Carrió

diemos el mariscu abastu,

que 'nte culín y culín

non tevo mano al recáu.

Golviemos a les barraques

pa 'sconxurar el ñubladu,

i un mozacu por correr

esbarió'n metá del campu.

Al pin pin de les goteres

baxo un toldo afuracadu,

punxímonos al remueyu

como'l que se mete'n bañu.

Unos cantaben a coru,

i un arrascaba un gitarru,

les moces echaben pestes,

yo 'chaba agua com'un cañu.

I güeltos en cá Carrió

pa 'techamos del chubascu,

galantiamos co les moces

sin facer del agua casu.

Falei d'amor a Anxelina

fiéndome'l disimuláu

i ella, tomándolo a groma,

mirábame de soslayu.

Como s'aguara la fiesta,

platicamos per de llau

co les moces gayasperes,

que yeren del nuestru agradu.

Ofreciyos unos versos:

I agora que está 'scampláu,

unvióilos pe la 'stafeta.

¡Adiós, Xuan! Fasta utru añu.